Układ zbiorowy 1937W "Układzie Zbiorowym w brzmieniu z dnia 2 grudnia 1937 roku w sprawie warunków pracy i płacy robotników zatrudnionych w kopalniach węgla kamiennego, w koksiarniach kopalnianych oraz brykieciarniach należących do Związku Pracodawców Górnośląskiego Przemysłu Górniczo-Hutniczego w Katowicach" wydanym w Katowicach w grudniu 1937 r. (źródło skanu: Śląska Biblioteka Cyfrowa) wymienione są następujące stanowiska w górnictwie węgla kamiennego:

1. Pod ziemią:

  • przodownicy, dozorcy (przy odwózce, podsadzce, itp.),
  • wydawcy materiałów wybuchowych,
  • strzałowi,
  • wiatrowi (zatrudnieni na stałe),
  • rębacze (przy robotach kamiennych na głównych przekopach, przy pogłębianiu szybów i szybików i pędzonych jednocześnie równoległych do nich wyrobiskach w kamieniu, przy robotach kamiennych na zwykłych przekopach i przez uskoki, przy przebierce stropu lub spągu),
  • młodsi rębacze,
  • nakładacze (łącznie z odwożeniem wózków na odległość do 70 m),
  • wrębiarze,
  • ładowacze,
  • ratownicy (zatrudnieni stale pod ziemią, zatrudnieni stale na powierzchni),
  • strażacy pożarni,
  • cieśle górniczy (wykonujący roboty ciesielskie, zajęci przy stawianiu tam i kładzeniu rur, zatrudnieni na pochyłych chodnikach przy kładzeniu torów dla wózków o pojemności 2 ton lub większej),
  • pomocnicy cieśli górniczych,
  • budowacze (to w zasadzie dawni rębacze, którzy nie mogą lub nie chcą pracować na przodku),
  • robotnicy pracujący przy naprawach szybów,
  • rębacze rabunkowi,
  • podsadzkarze (przy podsadzce suchej),
  • rurkarze (przy kładzeniu rur dla podsadzki płynnej, przy stawianiu tam i kładzeniu rur),
  • drzewiarze (spuszczający drzewo z powierzchni i odbierający je pod ziemią, rozwożący drzewo pod ziemią z podszybia do poszczególnych miejsc zapotrzebowania),
  • murarze,
  • wozacy grupa I: Wodziarze, gliniarze, obsługa drzwi wentylacyjnych, czyszczenie wyrobisk, szlamowanie ścieków, opylanie, zraszanie, bielenie tam,
  • wozacy grupa II: Ciskacze na długości poniżej 70 m. Napuszczacze (z rynien itp. do wozów) poniżej 70 wozów przeciętnie na głowę i dniówkę; obsługa urządzeń przewozowych (kołowroty i inne urządzenia przewozowe, zapychacze i odpychacze na pomostach, podpinacze i odpinacze w punktach odbiorczych i nadawczych na pochylniach i upadowych, obsługa szybików i szybów, konduktorzy, spinacze, obserwatorzy przewozów linowych itp.) poniżej 70 wozów przeciętnie na głowę i dniówkę,
  • wozacy grupa III: Ciskacze, na długości powyżej 70 m. Napuszczacze (z rynien itp. do wozów) od 70 do 150 wozów przeciętnie na głowę i dniówkę. Obsługa urządzeń przewozowych (wymienionych pod II) od 70 do 150 wozów przeciętnie na głowę i dniówkę. Obserwatorzy przewozów linowych powyżej 150 wozów przeciętnie na głowę i dniówkę, o ile nie są zatrudnieni przy ciskaniu, przypinaniu i podnoszeniu wozów. Transport i ładowanie materiałów. Obserwatorzy tam ogniowych. Koniarze. Pomocnicy przy budowaczach, cieślach, rurkarzach, murarzach i podsadzce ręcznej.
  • wozacy grupa IV: Napuszczacze powyżej 150 wozów przeciętnie na głowę i dniówkę. Obsługa urządzeń przewozowych (wymienionych pod II) powyżej 150 wozów na głowę i dniówkę — za wyłączeniem, obserwatorów wymienionych w grupie III. Drzewiarze rozwożący drzewo na filary i ściany. Szlamowanie chodników. Czyszczenie ustępów.
    (za wóz uważa się wóz o ładunku do 800 kg węgla).
  • sygnaliści na podszybiach,
  • zatrudnieni pod ziemią kierowcy lokomotyw (benzolowych, elektrycznych i pędzonych sprężonym powietrzem).

2. Na powierzchni:

  • przodownicy, dozorcy (na powierzchni, wagowi, wydający węgiel, posiadający kwalifikację fachową),
  • kontrolerzy marek,
  • kąpielowi - sanitariusze,
  • kąpielowi - nie sanitariusze,
  • sygnaliści na nadszybiach,
  • robotnicy fachowi,
  • kierowcy lokomotyw normalnotorowych, dojeżdżający do kolei państwowej (posiadający świadectwa kwalifikacyjne),
  • rzemieślnicy,
  • spawacze,
    robotnicy dniówkowi grupa I: Zamiatanie i czyszczenie placów kopalnianych, sortowni, płaczki itp., budynków, wozów i wagonów. Skrapianie wapnem wagonów sposobem mechanicznym;
  • robotnicy dniówkowi grupa II: "Wybieranie kamienia z taśm do orzecha I włącznie. Transport narzędzi itp., drobnych materiałów. Stróże. Pomoc w łaźni, Stajenni. Posłańcy zwykli. Obsługa lampiarni. Skrapianie wapnem wagonów ręcznie;
  • robotnicy dniówkowi grupa III: Wybieranie kamienia z taśm z sortymentów grubszych od orzecha I. Obsługa urządzeń mechanicznych sortowni: silników, dźwigów, klap, taśm, wibratorów, stołów potrząsalnych itp. Obsługa kolejek linowych, łańcuchowych i kolejek zwykłych na placach kopalni. Ciskacze na placu kopalni. Spinacze wozów, obsługa zwrotnic i przepuszczanie wozów na zakrętach sortowni. Ciskanie próżnych wozów na sortowni. Zapychacze i ściągacze na nadszybiach i wyciągach zmechanizowanych. Wyciąganie i układanie znaczków kontrolnych.
  • robotnicy dniówkowi grupa IV: Obsługa wywrotów. Zapychacze i ściągacze na nadszybiach i wyciągach niezmechanizowanych. Liczenie znaczków kontrolnych. Impregnowanie drzewa. Obsada narzędzi. Odwóz i wysypywanie węgla na zwały, do zbiorników i do kotłowni — kamieni, przerostów, szlamu, popiołu na zwały. Ładowanie ze zwałów. Obsługa dworców kopalnianych. Transport, załadowanie i wyładowanie drzewa i materiałów cięższych. Ciskacze pełnych wozów na sortowni. Smarowanie wozów. Obsługa urządzeń maszynowych takich jak kołowroty, wyciągi itd. Czyszczenie i ładowanie z osadników. Czyszczenie ustępów i kubłów. Robotnicy w wagonach i na wadze. Rewidenci wagonów, próbobiorcy. Pomoc w ekspedycji. Wydawcy marek. Portierzy. Obsługa centrali telefonicznej. Robotnicy w magazynach. Posłańcy kasowi.

2. Robotnicy o obniżonej sprawności fizycznej zatrudnieni pod powierzchnią i na powierzchni:

  • inwalidzi (zatrudnieni przy lżejszych pracach),
  • robotnice grupa I: Robotnice zatrudnione na nadszybiu, przy kontroli marek wydobywczych, przy podsadzce płynnej, przy pogłębiarce, na taśmach sortowni, przy robotach na torach i posłanki I klasy;
  • robotnice grupa II: Robotnice zatrudnione przy wszystkich innych pracach;
  • robotnice grupa III: Robotnice objęte grupą drugą, które nie mają rodziny, nie są żywicielkami i pracują krócej niż 3 lata;
  • młodociani.